02 Jun
Khi leader quá giỏi lại trở thành rào cản cho sự phát triển của đội ngũ
Nhiều chủ doanh nghiệp và nhà quản lý thường tự hào khi mình là người giải quyết vấn đề nhanh nhất, đưa ra quyết định chính xác nhất và luôn là chỗ dựa vững chắc cho đội ngũ. Trong giai đoạn đầu, điều đó thực sự giúp doanh nghiệp phát triển nhanh hơn. Tuy nhiên, sau một thời gian, nhiều leader bắt đầu nhận ra một nghịch lý: càng làm tốt bao nhiêu, đội ngũ lại càng phụ thuộc bấy nhiêu.
Mọi việc đều cần xin ý kiến. Mọi quyết định đều phải chờ phê duyệt. Nhân sự ngại chủ động vì sợ làm sai. Và leader ngày càng bận rộn hơn khi phải xử lý những việc lẽ ra đội ngũ hoàn toàn có thể tự giải quyết.
Điều đáng suy nghĩ là vấn đề không nằm ở năng lực của đội ngũ, mà đôi khi xuất phát từ chính cách người lãnh đạo đang dẫn dắt họ.
Dấu hiệu cho thấy đội ngũ đang phụ thuộc quá nhiều vào leader
Sự phụ thuộc thường không xuất hiện một cách đột ngột mà hình thành dần trong quá trình vận hành doanh nghiệp. Nhiều leader chỉ nhận ra khi bản thân bắt đầu rơi vào trạng thái quá tải và không thể dành thời gian cho các công việc chiến lược.
Một số dấu hiệu phổ biến bao gồm:
- Nhân sự thường xuyên hỏi những vấn đề có thể tự quyết định.
- Leader nghỉ phép là công việc bị chậm lại.
- Các cuộc họp tập trung vào việc xin ý kiến thay vì đề xuất giải pháp.
- Đội ngũ ít chủ động đưa ra sáng kiến mới.
- Hiệu suất giảm rõ rệt khi leader không theo sát.
Nếu những biểu hiện này đang xuất hiện trong doanh nghiệp của bạn, rất có thể đội ngũ đang vận hành dựa trên năng lực của leader thay vì năng lực của chính họ.
Vì sao leader càng giỏi, đội ngũ càng dễ phụ thuộc?
Nhiều leader không cố ý tạo ra sự phụ thuộc. Trái lại, họ luôn muốn hỗ trợ nhân sự và giúp công việc đạt kết quả tốt nhất. Tuy nhiên, khi một người lãnh đạo liên tục đứng ra giải quyết mọi vấn đề, đội ngũ sẽ dần hình thành thói quen dựa dẫm.
Mỗi khi gặp khó khăn, họ biết rằng leader sẽ có câu trả lời. Mỗi khi phát sinh vấn đề, leader sẽ là người xử lý cuối cùng. Theo thời gian, khả năng tư duy độc lập và năng lực giải quyết vấn đề của đội ngũ dần bị hạn chế.
Điều này giống như việc một người luôn được người khác làm thay mọi thứ. Họ có thể cảm thấy an toàn hơn trong ngắn hạn, nhưng rất khó trưởng thành trong dài hạn.
Sai lầm phổ biến: Leader tập trung giải quyết vấn đề thay vì phát triển con người
Rất nhiều nhà quản lý đánh giá hiệu quả lãnh đạo dựa trên khả năng xử lý công việc. Họ cảm thấy mình đang đóng góp giá trị khi liên tục đưa ra giải pháp, sửa lỗi cho nhân viên hoặc trực tiếp tham gia giải quyết các tình huống khó.
Tuy nhiên, một leader giỏi không được đo bằng số lượng vấn đề họ giải quyết được, mà bằng số lượng vấn đề đội ngũ có thể tự giải quyết mà không cần đến họ.
Đây là sự khác biệt giữa quản lý công việc và phát triển con người.
Người quản lý công việc tập trung vào kết quả trước mắt.
Người phát triển đội ngũ tập trung vào việc giúp nhân sự trưởng thành để tạo ra kết quả lâu dài.
Mentoring leader: Từ người đưa ra đáp án sang người đặt câu hỏi
Một trong những chuyển đổi quan trọng nhất trong mentoring leader là thay đổi vai trò của người lãnh đạo. Thay vì luôn là người đưa ra đáp án, leader cần trở thành người giúp đội ngũ tìm ra đáp án.
Khi nhân sự gặp khó khăn, thay vì lập tức chỉ cách giải quyết, leader có thể đặt những câu hỏi như:
- Theo em, nguyên nhân gốc rễ nằm ở đâu?
- Nếu được quyết định, em sẽ xử lý như thế nào?
- Giải pháp nào mang lại hiệu quả lâu dài hơn?
- Em cần thêm nguồn lực gì để tự giải quyết vấn đề này?
Những câu hỏi như vậy giúp đội ngũ rèn luyện tư duy, tăng khả năng phân tích và xây dựng sự tự tin trong công việc. Về lâu dài, đây là cách phát triển đội ngũ hiệu quả hơn nhiều so với việc liên tục đưa ra đáp án.
Muốn phát triển đội ngũ, leader phải chấp nhận cho phép sai
Một trong những lý do khiến nhiều leader khó trao quyền là nỗi sợ nhân sự mắc sai lầm. Họ lo ngại rằng nếu không kiểm soát chặt, công việc sẽ không đạt chất lượng như mong muốn.
Tuy nhiên, sự trưởng thành luôn đi cùng trải nghiệm. Không ai có thể học cách ra quyết định nếu chưa từng được quyền quyết định. Không ai có thể nâng cao năng lực nếu luôn có người khác đứng ra xử lý thay.
Điều quan trọng không phải là loại bỏ hoàn toàn sai sót, mà là xây dựng môi trường đủ an toàn để đội ngũ học hỏi từ những sai sót đó.
Một tổ chức phát triển bền vững không phải là nơi không có lỗi sai, mà là nơi con người liên tục trưởng thành sau mỗi trải nghiệm.
Đội ngũ mạnh không phải là đội ngũ luôn cần leader
Rất nhiều người lầm tưởng rằng đội ngũ trung thành là đội ngũ luôn tìm đến leader để xin ý kiến. Thực tế, một đội ngũ trưởng thành là đội ngũ có thể tự vận hành, tự đưa ra quyết định trong phạm vi trách nhiệm của mình và chủ động giải quyết vấn đề.
Điều này không làm giảm vai trò của leader. Ngược lại, nó giúp leader có nhiều thời gian hơn để tập trung vào chiến lược, phát triển doanh nghiệp và tạo ra những cơ hội tăng trưởng mới.
Khi đội ngũ đủ mạnh, leader không còn là người phải xuất hiện ở mọi nơi. Họ trở thành người định hướng, kết nối và dẫn dắt sự phát triển dài hạn của tổ chức.
Góc nhìn từ UHP Mentoring
Trong quá trình đồng hành cùng các doanh nghiệp, UHP Mentoring nhận thấy rằng rất nhiều leader đang vô tình trở thành điểm tựa quá lớn cho đội ngũ. Điều này giúp công việc vận hành ổn định trong ngắn hạn nhưng lại tạo ra sự phụ thuộc trong dài hạn.
Một leader xuất sắc không phải là người luôn được đội ngũ tìm đến khi có vấn đề. Một leader xuất sắc là người giúp đội ngũ đủ năng lực để giải quyết vấn đề mà không cần phụ thuộc vào mình.
Đó cũng là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp xây dựng được những đội ngũ mạnh, chủ động và sẵn sàng phát triển cùng tổ chức trong tương lai.
Câu hỏi dành cho bạn
Nếu ngày mai bạn vắng mặt một tháng, đội ngũ của bạn sẽ tiếp tục trưởng thành và chủ động hơn trong công việc, hay mọi quyết định vẫn phải chờ bạn xuất hiện để đưa ra đáp án?
